Bloggfęrslur mįnašarins, jśnķ 2007

Tengsl viš nįttśru ķ žéttbżli

andriogmandaMargt bendir til aš Mosfellsbęr sé aš glutra nišur žeirri sérstöšu sem felst ķ nįnum tengslum viš nįttśruna. Žeir eru įreišanlega margir sem fluttust ķ "sveitina" einmitt til žess aš blanda saman tękifęrum žéttbżlis og  tengslum viš sveitastemmingu og nįttśru. En bęjaryfirvöld viršast oršin žreytt į sveitamennskunni og innleiša nś hraša og mikla uppbyggingu hśsnęšis ķ anda žess sem įtt hefur sér staš ķ Kópavogi. Nišurstašan er aš fariš er fram af meira kappi en forsjį. Įform eru uppi um aš byggja į gręnu svęšunum, sem flest eru tśn ķ einkaeign, į nęsta įratug. Į sama tķma er ekki gętt aš žvķ aš tryggja verndun og śtivistarmöguleika į Varmįrsvęšinu. Žar į aš leggja tengibrautir ķ Helgafellshverfi og Leirvogstungu sem munu skerša verulega žessi lķfsgęši Mosfellinga. Meš réttum įherslum ķ skipulagsmįlum hefši veriš hęgt aš tryggja fullnęgjandi vegtengingar viš nżju hverfin og aš vernda žessa lķfęš bęjarins.

Ef til vill er öllum sama, svo lengi sem viš höfum nżlegt grill į pallinum og góšan jeppa og Grillhestakerru į planinu. Aš žessu leyti finnst mér Mosfellsbęr vera aš žróast ķ svipaša įtt og Garšabęr. Stórt samansafn af fólki sem leggur ašalįherslu į hreišurgeršina, en litlar į mannlķf og menningu ķ bęnum. Vonandi viljum viš meira. Fór nżlega į laugardegi śt aš borša og į öldurhśs ķ Hafnarfirši. Žaš var virkilega gaman aš sjį allt žetta fólk aš skemmta sér og njóta lķfsins. Skynja žennan bęjarbrag og samfélag. En eitt er žaš sem Garšabęr gerir betur en Mosfellsbęr žessa dagana. Žaš er aš móta skipulagsstefnu og uppbyggingu žannig aš hśn sé ķ sįtt viš umhverfiš. Mešan Mosfellsbęr siglir Kópavogsleišina, aš uppbygging og framfarir séu męldar ķ flatarmįli af malbiki og rśmmetrum af steypu, žį hefur Garšabęr markaš stefnu sem leggur įherslu į aš halda góšum tengslum viš nįttśruna.

alcan_stigurBęjarstjórn Garšabęjar hefur snśiš sér til ķbśa bęjarins viš aš kanna framboš, eftirspurn og notkun nįttśrutengdra śtivistarsvęša ķ nįgrenninu. Stefnt er aš frišlżsa tiltekin svęši svo öllum sé ljóst aš viš žeim verši ekki hróflaš. Gunnar Einarsson bęjarstjóri ķ Garšabę segir ķ vištali viš Morgunblašiš į föstudaginn; "Viš finnum aš fólk tekur žessu vel og žaš er aukinn įhugi, sérstaklega hjį ungu fólki sem flytur ķ bęinn og er įhugasamt um nįttśruna ķ nįnasta umhverfi. Žaš er mjög įnęgjulegt aš verša vitni aš žessari vakningu." Žetta er lofsvert framtak hjį bęjarstjórninni. Žaš er augljóst aš aukin eftirspurn er eftir hverfum sem skipulögš eru fyrir žį sem vilja njóta kosta žéttbżlis en halda nįnum tengslum viš nįttśruna, t.d. hiš nżja Urrrišaholtshverfi ķ Garšabę, sem viršist metnašarfullt verkefni og Tjarnabyggš ķ nįgrenni Selfoss.

Ętlar Mosfellsbęr aš glata ķmynd sinni į mešan flestir ašrir reyna aš innleiša slķk tengsl ķbśa og nįttśru? Fyrir um įratug var Mosfellsbęr veršlaunašur af Sambandi ķslenskara sveitarfélaga fyrir uppbyggingu göngustķga, en sķšan hefur öll hugsun og heildarsżn ķ umhverfismįlum veriš veikburša. Žaš getur veriš įgętt fyrir Mosfellsbę aš sękja kraft framkvęmda ķ Kópavoginn, anda mannlķfs ķ Hafnarfjörš og fyrirhyggju ķ umhverfismįlum til Garšabęjar. Blanda sķšan ķ réttum hlutföllum viš sögu sveitarinnar, hestamennsku, listalķf, endurhęfingu og śtivist ķ Mosfellsbęnum.  Njótum dagsins ķ framsżnu og öflugu bęjarfélagi meš kraftmiklu mannlķfi og śtivistarmöguleikum. Į forsendum nįttśrutengdrar uppbyggingar žéttbżlis og aškomu almennings aš skipulagsvinnu hafa Varmįrsamtökin stašiš vaktina. Žau lengi lifi!


Geir Waage eša Hjörtur Magni?

Prestar hafa lengi veriš vinsęlt umręšuefni. Žįtttaka ķ slķkri samręšu stendur mér aš nokkru nęrri žvķ ég er uppalin į kirkjustaš og į móšur meš mikinn įhuga į prestum. Afi hennar var prestur og forfešur ķ sjö ęttliši. Geir Waage minnir mig į karaktera ķ ljósmyndasafni séra Jóns Jónssonar langafa mķns į Stafafelli. Hann er fyrir mörgum tįkn stöšnunar ķ trśarlķfi landsmanna, en fyrir öšrum er hann tįkn stašfestu. Hjörtur Magni er frķkirkjuprestur og er tįkn nśtķmans, frjįlsręšis Geirog aš mannnkęrleikur sé śtgangspunktur kirkjustarfs. En fulltrśar kerfis og bókstafs upplifa ógnun af framgöngu hans og višhorfum.

Hjörtur Magni skrifar góša grein ķ Fréttablašiš ķ dag. Žar sem aš hann rekur žętti er snśa aš kęru įtta presta til sišanefndar, ašstöšumun frjįlsra trśfélaga og Žjóškirkjunnar. Žjóškirkjan hefur sķna hjörš embęttismanna śt um allt land į launum frį rķkinu. Hann bendir į aš ķ sinni sókn séu 8000 sóknarbörn en ķ sókn žess prests sem gengur haršast fram ķ kęrumįlum og er į Hofsósi séu eingöngu 500 manns og ķ Skagafjaršarprófastdęmi séu 6 prestar meš 6000 manns. "Hér er ķslenska rķkiš aš sóa almannafé".Hjörtur

Eitt stykki prestur ķ hverjum bę og byggšarlagi hefur sennilega veriš ešlilegt fyrirkomulag žegar kirkjustašir voru eini farvegur menntunar og fręšslu. Yfir jökulįr og vegleysur aš fara. Sķšan er žaš spurning hvort aš nśverandi fyrirkomulag embęttismannakerfis ķ trśmįlum landsmanna sé śrelt. Aš žaš sé tķmaskekkja. Fólk vilji finna trśaržörf sinni farveg į frjįlsari mįta en aš hlżša į "sinn prest" į sunnudögum.

Žaš er ljóst aš krafan um ašskilnaš rķkis og kirkju mun fį aukna vigt į nęstu įrum. Merkilegt aš Sjįlfstęšisflokkurinn, Heimdallur og hvaš žeir nefnast helst sem telja sig talsmenn einkavęšingar og frelsis hafa ekki viljaš einkarekstur į žessu sviši. Ekkert hik var į sömu ašilum aš selja einkaašilum grunnkerfi samskipta ķ landinu, en žeir vilja višhalda einfaldri rķkislķnu ķ fjarskiptum viš almęttiš.

Blöš og tķmarit leggja oft spurningar fyrir einstaklinga sem eiga aš varpa ljósi į persónu viškomandi t.d. Bķtlarnir eša Rolling Stones? Jeppa eša fólksbķl? Britney Spears eša Madonna? Žaš mętti alveg bęta viš Geir Waage eša Hjörtur Magni? Myndi svara Hjörtur Magni, en hvaš meš žig?


Landnįma og landnįm rķkisins

Fyrir kosningar tölušu žingmenn og rįšherrar um naušsyn žess aš endurskoša žjóšlendulög og ašferšafręši viš mešferš žjóšlendumįla. Mešal annars var rętt um aš rķkiš gerši ekki kröfur inn į žinglżst eignarlönd, sem aš sįtt hefur rķkt um aš tilheyri tilteknum lögašilum įratugum eša įrhundrušum saman. Aš landeigendur verši ekki lįtnir žurfa aš sanna eignarrétt sinn allt aftur til landnįms. Einnig ķ ljósi žess aš umfang mįlsins er margfalt meira ķ dómstólum heldur en gert var rįš fyrir ķ upphafi. Žaš hefur veriš stašfest af žingmönnum aš žeir įlitu aš tilgangur laganna vęri aš skera śr um eignarhald į afréttum og almenningum eša svonefndu einskis manns landi. 

Margt bendir til aš žingmenn muni ekki hafa hugrekki til aš taka į žessu mįli. Žar ręšur mestu įkvešin lögfręšingakśltśr sem er rķkjandi ķ žjóšfélaginu. Mįliš er oršiš žaš flókiš og umfangsmikiš aš fįir nį aš hafa fullan skilning į forsendum žess. Žvķ veltur įbyrgšin yfir į “sérfróša” menn ķ dómskerfinu. Framkvęmd žjóšlendulaga žróašist frį markmišinu um aš śrskśrša um einskis manns lönd fyrir Óbyggšanefnd ķ aš rķkiš gerir kröfur inn į meginžorra allra jarša landsins, sem eiga eitthvaš fjalllendi. Žar aš auki er raunin sś aš stórum hluta af nišurstöšum Óbyggšanefndar er vķsaš til ęšri dómstiga, sem kallar į umfangsmikiš mįlavafstur fyrir hérašsdómi og hęstarétti. Žessu fylgja grķšarleg śtgjöld sem aš rķkiš hefši getaš keypt margan hįlendismel fyrir og foršast öll žau leišindi sem mįlinu hafa fylgt. 

LandnįmaEf viš gerum rįš fyrir aš śt śr öllu mįlavafstrinu komi einhver sameiginlegur skilningur, žį er rétt aš spyrja hvert sé hiš einfalda meginžema um mörk eignarlands og žjóšlendna sem lesa mį śt śr öllu saman. Hęstiréttur viršist fara fram hjį öllum žinglżsingum, nżtingu, sölusamningum og öšru sem styšur beinan eignarrétt og lętur spurninguna um landnįm hafa mesta vigt. Žar hafa frįsagnir Landnįmu veriš žeirra haldreipi. Žaš er meš ólķkindum aš sögusagnir śr fornritum verši meginvišmiš viš uppkvašningu dóma į 21. öldinni. Žrjś til fjögur hundruš įra eignar- og nżtingarsaga veršur léttvęg ķ samanburši viš frįsagnir af landnįmi. Žaš er žó afstaša okkar helstu sérfręšinga ķ Landnįmu s.s. Sveinbjörns Rafnssonar og Einars G. Péturssonar og fleiri aš hśn sé fyrst og fremst sögusagnir sem voru skrifašar upp 200 įrum eftir landnįm. Auk žess tók texti Landnįmu breytingum og sagnaritararnir voru į Vesturlandi og Sušurlandi, sem rżrir mjög įreišanleika frįsagna ķ öšrum landshlutum. 

VķšidalurĶ nżlegri dómum er ekki eingöngu mišaš viš frįsagnir Landnįmu, heldur reynt aš meta lķkindi į aš landiš hafi veriš numiš. Tķmapunktur og įhugi dómara beinist sem sagt enn aš mestu aš žvķ hvaš geršist fyrir rśmum žśsund įrum, frekar en skjalfestri eignarsögu og nżtingu ķ fleiri hundruš įr. Ķ śrskurši Hęstaréttar varšandi Stafafell ķ Lóni segir; “Stašhęttir og fyrirliggjandi heimildir um gróšurfar voru žó ekki talin styšja aš stofnaš hefši veriš til beins eignarréttar į fjalllendinu milli hįsléttanna og Vatnajökuls meš nįmi.” Žarna tel ég nś aš višmišiš sé fyrst og fremst sporleti rķflega mišaldra dómara ķ vettvangsferšum, en žeir fóru aldrei inn į žaš land sem žeir dęmdu žjóšlendu. Hinsvegar er ķ fjölda vķsitasķa tiltekiš aš Stafafell eigi Kollumśla og Vķšidal, sem er meginpartur umrędds svęšis. Auk žess er žaš athyglisvert aš dalir sem skerast žarna langt inn til lands eru ekki nema ķ um tvö hundruš metra hęš og Vķšidalur er gróšursęll dalur.

Ešlilegt er aš gera žį vęntingu til dóma aš žeir stušli aš aukinni sįtt. Ķ sveitum landsins hefur rķkt įkvešinn skilningur ķ fleiri hundruš įr varšandi eignarrétt į landi, žó landeigendur hafi tekist į um mörk milli jarša, žį hafa ķ flestum tilfellum myndast meginvišmiš sem afmarkast oftar en ekki af įm og vatnaskilum. Stašir eša kirkjujaršir voru oft landmiklar og lönd žeirra hafa myndaš sögulegar heildir um langt skeiš. Meš Žjóšlendulögum og hinum umfangsmikla mįlarekstri žeim tengdum er veriš aš innleiša nżja hugsun og forsendur fyrir umfangsmikiš endurgjaldslaust eignarnįm į landi. Rķkiš, Óbyggšanefnd og Hęstiréttur hafa sett öll višmiš um eignarlönd ķ uppnįm sem mun leiša af sér višvarandi ósętti. Annarsvegar er fleiri hundruš įra eignarsaga, en hinsvegar ęvaforn višmiš Landnįmu og óljósar forsendur gróšurśttektar til mats į lķkindum žess aš land hafi veriš numiš. Žarna hefši Alžingi žurft aš koma inn ķ og fęra vęgiš yfir į sögu eignarhalds og nżtingar.


Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband